အမ်ဳိးသၼီးမ်ား၏အဆင့္အတန္း၊ ေနရာ၊ ရပုိင္ခြင့္၊ အခြင့္အေရးႏွင့္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားအေပၚ ထားရွိေသာ သေဘာထားအၿမင္မ်ားမွာ ဘာသာတရားအလုိက္၊ ေဒသအလိုက္၊ ႏုိင္ငံလူမ်ဳိးအလိုက္ မတူညီေပ၊၊ အခ်ဳိ႔ေသာ ဘာသာႏွင့္၊ ႏုိင္ငံလူမ်ဳိးမ်ားတြင္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားကို ေနရာေပးမႈ၊ အေရးေပးမႈ၊ အဆင့္ေပးမႈ အားနည္းသည္ကို ေလ့လာရသည္၊၊ ဆက္ဆံမႈတြင္ပင္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားကို နိမ့္က်စြာဆက္ဆံေလ့ရွိ သည့္ ဘာသာတရားမ်ားစြာကို ေတြ႔ရသည္၊၊
ဟိႏၵဴဘာသာ၊
ခရာစ္ယာန္ဘာသာ၊
ဗုဒၶဘာသာ၊
မူစလင္ဘာသာ၊ အသီးသီးတုိ႔တြင္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားအေပၚ ေနရာေပး၊ အဆင့္သတ္မွတ္ပုံၿခင္း လြန္စြာ ကြာၿခားသည္၊၊ အရွင္၏ ယၡဳစာတမ္းထဲတြင္ အၿခားဘာသာမ်ား၏ အမ်ဳိးသၼီးးမ်ားအေပၚ သေဘာထားအၿမင္ကို အေသးစိတ္မေဖာ္ၿပေတာ့ဘဲ၊ ဗုဒၶဘာသာ၏ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားအေပၚ မည္သုိ႔ မည္ပုံသေဘာထားသည္၊ ေနရာေပးသည္၊ အဆင့္သတ္မွတ္သည္၊ ဆက္ဆံသည္တုိ႔ကိုသာ ပါဠိစာ ေပ အေထာက္အထားမ်ားၿဖင့္ ေဖာ္ၿပမည္ၿဖစ္ပါသည္၊၊
ေကာသလမင္းၾကီးသည္ တစ္ေန႔ေသာအခါ ဗုဒၶရွင္ေတာ္အထံသုိ႔ ေရာက္လာခဲ့သည္၊၊ ဗုဒၶႏွင့္ စကားေၿပာေနစဥ္ အမတ္တစ္ဦးေရာက္လာၿပီး၊ ေကာသလရွင္ဘုရင္ကုိ နားနားကပ္၍တီးတုိး ေလ်ာက္ တင္လိုက္သည္၊၊ မင္းၾကီးသည္ သတင္းစကားကုိ ၾကားလုိက္ရေသာအခါ မ်က္ႏွာမသာမယာၿဖစ္ သြားသည္၊၊ ဗုဒၶရွင္ေတာ္မွ မင္းၾကီးဘယ္လုိေၾကာင့္ မ်က္ႏွာမသာ မယာၿဖစ္သြားရသနည္းဟု ေမးေသာအခါ၊ မိဗုရားေခါင္ၾကီး မလႅိကာေဒ၀ီမွ သၼီးမိန္းကေလး ဖြား ၿမင္ေၾကာင္း သိလုိက္ရေသာေၾကာင့္ စိတ္ႏွလုံးမသယာမယာ ၿဖစ္ရပါသည္ဟု ေလ်ာက္တင္ေလသည္၊၊
မင္းၾကီး အဂၤါ(၄)မ်ဳိးႏွင့္ၿပည့္စုံလ်င္ အမ်ဳိးသၼီးသည္အမ်ဳိးသားႏွင့္တန္းတူ ၿမင့္ၿမတ္သူၿဖစ္သည္ဟု ညႊန္ၿပ လိုက္ပါသည္၊၊ ၿမင့္ၿမတ္သည့္ အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၌ရွိသည့္ အဂၤါေလးမ်ဳိးမွာ--
(၁) ပညာတတ္ၿခင္း၊
(၂) ကိုယ္က်င့္တရား ေကာင္းၿခင္း၊
(၃) ႏွစ္ဘက္မိဘကို ရုိေသတတ္ၿခင္း၊
(၄) လင္သားအေပၚ အမ်ဳိးသမီးတာ၀န္ေက်ပြန္ၿခင္း၊ တုိ႔ၿဖစ္သည္၊၊ ဤအဂၤါေလးမ်ဳိးတုိးတက္ေအာင္ ညြန္ၿပသြန္သင္ၿပီး၊ သမီးမိန္းကေလးမ်ားကို ေကာင္းစြာေနရာေပးသင့္သည္ဟု ဗုဒၶရွင္ေတာ္မွ ေကာသလ မင္းၾကီးအား မိန္႔ေတာ္မူပါသည္၊၊
ေဖာ္ၿပသည့္ ဇာတ္လမ္းကိုသုံးသပ္ၾကည့္လ်င္ ဗုဒၶဘာသာ၌ အမ်ဳိးသၼီးအမ်ဳိးသား ခြဲၿခားမႈမရွိ၊ ကိုယ္က်င့္တရားႏွင့္ အသိညာဏ္အေပၚအေၿခခံ၍ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားကို ေကာင္းမြန္စြာဆက္ဆံ၊ ေနရာေပးထားသည္ကို ေလ့လာရရွိႏုိင္သည္၊၊
အၿခားေဟာေၿပာခ်က္ တစ္ေနရာတြင္မူ အႏုစိတ္လြန္းသည့္ ၿပႆနာမ်ားကို အေၿဖရွာရာတြင္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ား၏ အသိညာဏ္ပါးနပ္မႈသည္ အမ်ဳိးသားမ်ားထက္သာလြန္ေၾကာင္း ေဖာ္ၿပထားပါသည္၊၊ ဤေဖာ္ၿပခ်က္မွာ အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ ညာဏ္ပညာထက္ၿမက္မႈကို ထင္ဟပ္ေစပါသည္၊၊
ကိစၥတသီး၊ အေရးၾကီး၍၊
မၿပီးႏုိင္က၊ ၾကံမရေသာ္၊
မိန္းမကိုသာတုိင္ပင္ရာဟု၊
ပညာရွိမ်ား၊ အစဥ္ၾကားလ်က္၊
ထင္ရွားမိန္႔မွာ၊ ဥဒါန္းလာ၏၊၊ (မဃေဒ၀ လကၤာ)
ဗုဒၶကိုယ္တုိင္ ေဟာေၿပာထားသည့္ အၿခားဇာတ္လမ္းတစ္ခုတြင္မူ “ဘုန္းကံမရွိေသာအမ်ဳိးသားသည္ ဘုန္းကံၾကီး သည့္ အမ်ဳိးသၼီးကိုမရရွိႏုိင္ေၾကာင္း”ပါရွိေလသည္၊၊ သုိ႔ဆုိလ်င္ အခ်ဳိ႔အမ်ဳိးသၼီးမ်ားသည္ အမ်ဳိးသားမ်ားထက္ပင္ ဘုန္းကံၾကီးေၾကာင္း ေတြ႔ရမည္ၿဖစ္သည္၊၊
ဟိႏၵဴ-ၿဗဟၼဏ၀ါဒတြင္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားသည္ ေသလြန္သြားၾကသည့္ ေဆြမ်ဳိးမိဘမ်ားအတြက္ ကုသုိလ္ၿပဳ၍ အမွ်ေ၀ ခြင့္ကို မရရွိေပ၊ အေၾကာင္းမွာ အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔ေပးေ၀ေသာ အမွ်ကိုေသလြန္ၿပီး သူမ်ားက “သာဓု”မေခၚဆိုႏုိင္ေသာ ၾကာင့္ဟု ဆုိသည္၊၊ ဤ၀ါဒကိုလက္မခံလုိ၍ ဗုဒၶရွင္ေတာ္မွ “နႏၵနီသုတ္” တြင္ ေသလြန္သူ ေဆြမ်ဳိး၊ မိဘ၊ မိတ္ေဆြမ်ား အတြက္ အမ်ဳိးသားၿဖစ္ေစ၊ အမ်ဳိးသၼီးၿဖစ္ေစ အမွ်ေ၀ႏုိင္ေၾကာင္း၊ ေသလြန္ၿပီးသူမ်ားသည္လည္း ေပးေ၀သည့္ အမွ်ကို ဧကန္ရရွိပါေၾကာင္း သင္ၿပထားပါသည္၊၊
ဘာသာေရးက်င့္၀တ္မ်ား၊ ကုသိုလ္လုပ္ငန္းမ်ားကို အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔ကိုယ္တုိင္ၿပဳလုပ္ခြင့္မရေသာ ကမၻာ့ဘာသာေပါင္း မ်ားစြာရွိပါသည္၊၊ ဗုဒၶဘာသာတြင္မူ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားသည္ သက္ေတာ္ထင္ရွား ဗုဒၶကုိယ္ေတာ္တုိင္ကိုပင္လ်င္ ဆြမ္းဆက္ကပ္ခြင့္၊ ရင္းႏွီးစြာေနထုိင္ခြင့္ကို ရရွိပါသည္၊၊ ၀ိသာခါေက်ာင္း အမၾကီးႏွင့္ ဗုဒၶရွင္ေတာ္တုိ႔သည္ အမ်ဳိးသၼီးတို႔၏အတြင္းေရးမ်ားကို အခါအားေလ်ာ္စြာ ေဆြးေႏြးေလ့ရွိေၾကာင္း “၀ိနယပိဋက”တြင္ ေဖာ္ၿပပါသည္၊၊ “နကုလမာတာ+နကုလပိတာ”ဇနီးေမာင္ႏွံတုိ႔သည္ ၿမတ္ စြာဘုရားကို ပထမဆုံးအၾကိမ္ ေတြ႔လ်င္ေတြ႔ၿခင္း ၿမတ္စြာဘုရား ရွင္အား သာမန္ရင္းႏွီးသူမ်ားကုိကဲ့သုိ႔ ဖက္လွဲတကင္း ႏႈတ္ဆက္သမႈ၊ ၿပဳၾကသည္ဟု ေေဖာ္ၿပထားပါ သည္၊၊
ထုိဇနီးေမာင္ႏွံကို ၿမတ္စြာဘုရားရွင္မွ အၿပစ္တစ္စုံတရာ မတင္သည့္အၿပင္ “ဤဇနီးေမာင္ႏွံသည္ ငါဘုရားရွင္ႏွင့္ ရင္းႏွီးသူမ်ားအထဲတြင္ အရင္းႏွီးဆုံးသူမ်ားၿဖစ္သည္ဟု ဧတဒဂ္ဘြဲ႔ထူး”ကိုပင္ ေပးအပ္ေတာ္မူပါသည္၊၊ ဤသာဓက ကိုေထာက္ဆ၍ ယေန႔ေခတ္အခါတြင္ တခ်ဳိ႔ေသာေစတီ၊ သိမ္၊ ေက်ာင္း၊ ဘုရား မ်ားအေပၚသုိ႔ အမ်ဳိးသမီးမတက္ရ၊ မကုိင္တြယ္ရ၊ မထိရ၊ မတက္ရဆုိေသာအယူအဆမ်ားမွာ ဘုရားရွင္လက္ထက္က မရွိခဲ့ဘဲ၊ ေႏွာင္းေခတ္မ်ားမွ ၿဖစ္ေပၚလာေသာအယူအဆမ်ားသာ ၿဖစ္ႏုိင္ေလသည္၊၊
ေရွးေခတ္ အိႏၵိယအယူအဆ တစ္ခုတြင္လည္း အရြယ္ေရာက္ၿပီး အိမ္ေထာင္မၿပဳေသာ(အပ်ဳိၾကီး) အမ်ဳိးသၼီးမ်ားကို “အမ်ဳိးကုိ ယုတ္နိမ့္ေစသူ”ဟု သေဘာထားသတ္မွတ္ၾကသည္၊၊ မိသားစုတြင္ ကြ်န္တစ္ဦးကဲ့သို႔ဆက္ဆံ သည္ဟု ေလ့လာေတြ႔ရွိရသည္၊၊ ၿမတ္စြာဘုရားရွင္သည္ မမွန္ကန္သည့္ ဤအယူအဆကို ပယ္လွန္သည့္အေနၿဖင့္ “မဟာ၀စၧေဂါတၱသုတ္”တြင္ အမ်ဳိးသၼီးတစ္ဦးအေနၿဖင့္ အိမ္ေထာင္မၿပဳလိုလ်င္ ေနခြင့္ရွိေၾကာင္း၊ အမ်ဳိးကို ယုတ္ညံ့ေစသူ မၿဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္၊ အပ်ဳိၾကီးဘ၀ ၿဖင့္ေနသၿဖင့္ “ၿဗဟၼစရိယ”ဟုေခၚေသာ ၿမင့္ၿမတ္သည့္အက်င့္ကုိ အိမ္ေထာင္သည္အမ်ဳိးသၼီးမ်ားထက္ က်င့္ၾကံရန္ လြယ္ကူသူမ်ားၿဖစ္ေၾကာင္း ခ်ီးမႊန္းေတာ္မူပါသည္၊၊
ဤအေထာက္အထားမွာ ဗုဒၶဘာသာ၏ သာမန္အမ်ဳိးသၼီးမ်ားအတြက္တင္မက အိမ္ေထာင္မၿပဳ လိုသည့္အမ်ဳိးသၼီးမ်ား၊ အိမ္ေထာင္က်ၿပီး အေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ အိမ္ေထာင္ပ်က္ထားေသာ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားအတြက္ကိုပါ ထည့္သြင္း စဥ္းစား၊ အေလးထားသည္ကို ေလးနက္စြာေတြ႔ရပါသည္၊၊ ဤသင္ၾကားခ်က္မ်ားကို ေလ့လာေသာအားၿဖင့္ ဗုဒၶ၀ါဒ သည္ ဘာသာေရးသီးသန္႔၀ါဒ သက္သက္မဟုတ္ဘဲ၊ လူမႈေရးက႑မ်ားကိုလည္း အေလးထားေဟာေၿပာသည့္ ဘာသာ၀ါဒၿဖစ္သည္ကုိ ေတြ႔ရမည္ၿဖစ္သည္၊၊
မွန္သည္၊၊ အိမ္ေထာင္မၿပဳေသာ အမ်ဳိးသၼီးႏွင့္၊ အိမ္ေထာင္က်ၿပီး ကြာရွင္းထားေသာအမ်ဳိးသၼီးမ်ားသည္ သာသနာေဘာင္သုိ႔၍၀င္၍ ေလာကကုတၱရာတရားမ်ားကိုလည္း လြတ္လပ္စြာက်င့္ခြင့္ရသည္၊ လူသာ မန္ဘ၀ၿဖင့္ တရားဘာ၀နာလုိက္စားမည္ဆုိကလည္း လြတ္လပ္စြာလိုက္စားခြင့္ကို အိမ္ေထာင္ရွင္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားထက္ ပို၍လြယ္ကူစြာရသည္မွာ ၿငင္းရန္မရွိေသာလြတ္လပ္မႈ ၿဖစ္ပါသည္၊၊
ထုိ႔ၿပင္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားတြင္ အမ်ဳိးသားမ်ားႏွင့္ တန္းရည္တူအရည္အေသြး (၅)မ်ဳိးရွိေၾကာင္းကို “စိတၱပရိယာဒါယ ၀ဂၢ၊ အဂုၤတၱရပါဠိ”တြင္ ညႊန္ၿပထားပါသည္၊၊ အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ အမ်ဳိးသားမ်ားနည္းတူ အရည္အေသြး ငါးမ်ဳိးမွာ--
(၁) အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ အဆင္း၊
(၂) အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ အသံ၊
(၃) အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ အနံ႔၊
(၄) အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ အႏွစ္၊
(၅) အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ အေတြ႔၊ တုိ႔ၿဖစ္ပါသည္၊၊
ေယာက်ာၤးတစ္ဦးသည္ မည္မွ်စြမ္းရည္ၿပည့္၀သည္၊ အင္အားၾကီးသည္ဆုိေစကာမူ အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ အထက္ပါ စြမ္းရည္မ်ားေအာက္တြင္ ဆြဲေဆာင္မႈကိုခံၾကရေၾကာင္း၊ က်ရႈံးၾကရေၾကာင္း ဗုဒၶကိုယ္ေတာ္တုိင္ ေဟာေတာ္မူ ထားပါသည္၊၊ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ႏွင့္၊ ထုိထုိႏုိင္ငံသမုိင္းမ်ားတြင္လည္း အထက္ပါ အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ စြမ္းရည္ေအာက္တြင္ အမ်ားသားေခါင္းေဆာင္မ်ားစြာတုိ႔ ဆြဲေဆာင္မႈခံၾကရ၊ က်ရႈံးၾကရသည္ကို ေလ့လာေသာအားၿဖင့္ အထင္ေသးအပ္ သည့္ စြမ္းရည္မ်ားမဟုတ္သည္ကို သတိခ်ပ္အပ္သည္၊၊ အထက္ေဖာ္ၿပပါစြမ္းရည္ငါးမ်ဳိးမွာ အမ်ဳိးသားမ်ားတြင္လည္း နည္းတူတည္ရွိပါသည္၊၊
ထုိ႔ၿပင္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားတြင္ အမ်ဳိးသားနည္းတူ တည္ရွိေသာအၿခားစြမ္းရည္ရွစ္မ်ဳိးကိုလည္း ဗုဒၶရွင္ေတာ္သည္ “ဣတၳိဗႏၶနသုတ္”တြင္ ေဟာေတာ္မူထားပါေသးသည္၊၊ စြမ္းရည္ရွစ္မ်ဳိးမွာ--
(၁) အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ အဆင္း၊
(၂) အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ ၿပဳံးရယ္မႈ၊
(၃) အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ အေၿပာအဆုိ၊
(၄) အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ ေတးသီခ်င္း၊
(၅) အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ မ်က္ရည္၊
(၆) အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ အတြင္းသေဘာထား၊
(၇) အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ ပန္းနံ႔သာပန္ဆင္မႈ၊
(၈) အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ အေတြ႔အထိ၊ တုိ႔ၿဖစ္ၾကသည္၊၊
အထက္တြင္တင္ၿပထားသည့္ စြမ္းရည္ရွစ္မ်ဳိးမွာ အမ်ဳိးသားႏွင့္ အမ်ဳိးသၼီးတြင္ တန္းရည္တူရွိေသာ စြမ္းရည္မ်ား ၿဖစ္ပါသည္၊၊ ေဖာ္ၿပထားသည့္စြမ္းရည္မ်ားမွာ အမ်ဳိးသၼီးႏွင့္ အမ်ဳိးသားတုိ႔၏ သဘာ၀စြမ္းရည္မ်ားၿဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္၊ အမွန္တကယ္လည္း စြမ္းရည္ၿပည့္ အသုံး၀င္ေသာစြမ္းရည္မ်ားၿဖစ္ ေၾကာင္း ေလ့လာသိရွိရသည္၊၊
လူ႔အသုိင္းအ၀ုိင္းၾကီးသည္ မိဘမ်ားေၾကာင့္ ေပၚထြန္းလာၿခင္းၿဖစ္သည္၊၊ အမ်ဳိးသားခ်ည္း လူ႔အသုိင္းအ၀န္းၾကီး မၿဖစ္ေပၚႏုိင္သကဲ့သုိ႔၊ အမ်ဳိးသၼီးခ်ည္းလည္း လူေလာကကုိ တည္ေဆာက္ရန္ မၿဖစ္ႏုိင္ေပ၊ ထုိ႔ေၾကာင့္ အမ်ဳိးသားႏွင့္ အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔မွာ အဆင့္တူအေရးပါေသာ လူသားအရင္းအၿမစ္ ၿဖစ္သည္ဟုဆုိက သင့္ေတာ္သည့္အဆုိၿဖစ္သည္၊၊ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားသည္ အမ်ဳိးသားေလာက္ အေရးပါမႈမရွိ၊ ၿမင့္ၿမတ္မႈမရွိဟုဆုိလ်င္ ဘက္လိုက္ေသာအဆုိသာ ၿဖစ္ေတာ့သည္၊၊
ဗုဒၶရွင္ေတာ္သည္ “သုၿဗဟၼသုတ္၊ အဂုၤတၱရနိကာယ္”တြင္ မိသားစုတစ္ခုတြင္ မိခင္ႏွင့္ ဖခင္တုိ႔မွာ သား/သမီးမ်ား အတြက္ တန္းတူအဆင့္ရွိသည္ဟု ေဟာေၿပာထားသည္ကို ေတြ႔ရသည္၊၊ ဤသုတ္တြင္ “မိသားစုတြင္ မိဘႏွစ္ဦး လုံးကိုပင္ ၿမင့္ၿမတ္သူမ်ားၿဖစ္၍ ေရွးဦးဆရာဟူ၍၄င္း၊ ၿဗဟၼာၾကီးမ်ား ဟူ၍၄င္း၊ သား/သမီးတုိ႔၏အပူေဇာ္ကို ခံယူ ထုိက္သူမ်ားဟူ၍၄င္း” အထူးအဆင့္ရွိေနရာမ်ားတြင္ တန္းတူထား၍ ဗုဒၶရွင္ေတာ္ ေဟာၾကားေတာ္မူထားပါသည္၊၊
မိသားစုတစ္ခုတြင္ အမ်ဳိးသားထမ္းေဆာင္ရေသာတာ၀န္ႏွင့္ အမ်ဳိးသၼီးထမ္းေဆာင္ရေသာ တာ၀န္မ်ား သည္ ေလးနက္မႈအားၿဖင့္ တူညီသည္ကုိေတြ႔ရသည္၊၊ အမ်ဳိးသားသည္ စီးပြားရွာရသကဲ့သုိ႔ အမ်ဳိးသၼီး၏အိမ္တြင္း တာ၀န္မ်ားသည္လည္း ေပါ့ပါးလွသည္မဟုတ္ေပ၊၊ ၀မ္းနည္းဖြယ္ေကာင္းသည္မွာ အမ်ဳိးသၼီးမ်ား၏ အိမ္တြင္း အလုပ္မ်ားသည္ ေလးနက္သည္မွန္ေသာ္လည္း အမည္တပ္၍ၿပစရာ မရွိၿဖစ္ေနတတ္ၿခင္း ၿဖစ္သည္၊၊ မည္သို႔ဆုိေစ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားသည္ အိမ္ေထာင္တစ္ခုတြင္ အမ်ဳိးသားနည္းတူ အဆင့္ရွိ၊ အေရးပါေသာသူမ်ား ၿဖစ္ေတာ့သည္၊၊
“ဒုတိယေလာက ၀ိဇယသုတ္၊ အဂၤုတၱရနိကာယ္”တြင္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားမၿဖစ္မေန ထမ္းေဆာင္ေနရသည့္ အိမ္ေထာင္ေရး တာ၀န္ ရွစ္မ်ဳိးကိုေဖာ္ၿပထားသည္၊၊ “သိဂၤါေလာက၀ါဒသုတ္”တြင္မူ အမ်ဳိးသမီး၊ အမ်ဳိးသားႏွစ္ဦးလုံးတုိ႔၏ အိမ္ေထာင္ေရးတာ၀န္ငါးမ်ဳိးစီကို ေဖာ္ၿပထားသည္၊၊ အမ်ဳိးသားမ်ားမခံစား ရဘဲ၊ အမ်ဳိးသမီးမ်ားသီးသန္႔ အိမ္ေထာင္ေရးတြင္ ခံစားၾကရေသာဒုကၡငါးမ်ဳိးကို “အာေ၀နိက ဒုကၡသုတ္”တြင္ ေဖာ္ၿပထားပါသည္၊၊
(၁) အိမ္ေထာင္ၿပဳၿပီးေသာ အမ်ဳိးသၼီးသည္ မိဘကိုစြန္႔ခြာ၍ အမ်ဳိးသားအိမ္သုိ႔လုိက္ပါရၿခင္း၊
(၂) လစဥ္ဓမၼတာ ေသြးဆင္းရၿခင္း၊
(၃) ကိုယ္၀န္ေဆာင္ရၿခင္း၊
(၄) သား၊ သၼီးေမြးဖြားရၿခင္း၊
(၅) လင္ေယာက်ာၤးအား ၿပဳစုရၿခင္း၊ တုိ႔ၿဖစ္သည္၊၊
အာေ၀နိက ဒုကၡငါးမ်ဳိးမွာ အမ်ဳိးသၼီးတစ္ေယာက္အတြက္ ဘ၀တစ္သက္တာ ခံစားရေသာအဆုံး မသတ္သည့္ ဆင္းရဲၿခင္းမ်ားၿဖစ္ပါသည္၊၊ အမ်ဳိးသားမ်ားသည္ အာေ၀နိက-ဒုကၡမွအခန္႔သားကင္း လြတ္ခြင့္ရသူမ်ားပင္ ၿဖစ္သည္၊၊ အာေ၀နိက ဒုကၡမည္မွ်အထိ ပင္ပမ္းဆင္းရဲသည္ကို အမ်ဳိးသၼီးမ်ားသာ သိႏုိင္သည္၊၊ သုိ႔ေသာ္ “ကိုယ္၀န္ေဆာင္ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးသည္ တစ္ေန႔ကိုသုႆာန္သုိ႔ မ်က္ေစာင္းသုံးၾကိမ္ထုိးသည္”ဟု ၿမန္မာေရွးရုိးစကားရွိေသာေၾကာင့္ ခန္႔မွန္း၍ကားအမ်ဳိးသားမ်ားပင္ သိရွိႏုိင္ေလသည္၊၊
ဤမွ် ဘ၀တာ၀န္အၾကီးမ်ားကို ထမ္းေဆာင္ေနရေသာ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားကို ဗုဒၶရွင္ေတာ္မွ အမ်ဳိးသားမ်ားႏွင့္ အခြင့္အေရးတန္းတူ ေပးသနားေတာ္မူသည္မွာ လြန္စြာတရားမွ်တသည္ဟု ဆုိရပါမည္၊၊ သုိ႔ေသာ္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ား အတြက္ ၀မ္းနဲဖြယ္အေၾကာင္းတစ္ရပ္မွာ မည္သို႔ပင္ဗုဒၶရွင္ေတာ္မွ ေနရာေပး ေစကာမူ ေယဘုယ်အမ်ဳိးသၼီးတုိ႔၏ လူမႈအသုိင္းအ၀န္း အံ၀င္ခြင္က်မၿဖစ္မႈ၊ ခႏၶာေဗဒဆုိင္ရာ မသင့္ေတာ္မႈအခ်ဳိ႔ေၾကာင့္ အမ်ဳိးသားနည္းတူ အဆင့္ တစ္ခုကို အပီအၿပင္ရရွိရန္ကား ၿဖစ္ႏုိင္ေၿခမရွိေသာ အက်ဳိးတစ္ရပ္ပင္ ၿဖစ္ပါသည္၊၊
သဘာ၀အားၿဖင့္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားသည္ အမ်ဳိးသားမ်ားထက္ အလွအပကုိ ပို၍ခံစားတတ္သူ၊ မိမိအလွ အပကိုလည္း ၿပတတ္သူမ်ားၿဖစ္ပါသည္၊၊ သို႔ပါလ်က္ မိမိအလွအပကိုလည္း ၿပခြင့္မရ၊ သူတစ္းပါး အလွအပကိုလည္း လြတ္လပ္စြာခံစားခြင့္မရေသာ၊ တစ္ကိုယ္လုံးၿခဳံထားရသည့္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားလည္း ယေန႔ေခတ္တုိင္ ရွိေနပါေသးသည္၊၊
ဗုဒၶဘာသာတြင္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားအတြက္ အၿမင့္ဆုံးအဆင့္တစ္ခုကို ဗုဒၶရွင္ေတာ္ကိုယ္တုိင္ ေပးေတာ္မူခဲ့ပါသည္၊၊ ထုိအခြင့္အေရးမွာ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားသည္ အမ်ဳိးသားမ်ားကဲ့သုိ႔ သာသနာေဘာင္တြင္ ရဟန္းၿပဳခြင့္ရႏုိင္ပါသည္၊၊ ဗုဒၶဘာ သာ၏ ပန္းတုိင္ၿဖစ္သည့္ စ်ာန္၊ မဂ္၊ ဖုိလ္ႏွင့္၊ နိဗၺာန္ခ်မ္းသာကိုလည္း အမ်ဳိးသၼီးမ်ား ရရွိစံစားႏုိင္ပါသည္၊၊ ၿမတ္စြာ ဘုရားရွင္၏ ခြင့္ၿပဳခ်က္ၿဖင့္ သာသနာေဘာင္တြင္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားသည္ “ဘိကၡဳနီ”ဟူေသာအမည္ၿဖင့္ ရဟန္းၿပဳၾကၿပီး၊ ရဟႏၱာမၾကီးမ်ားၿဖစ္သြားၾကသည့္ အမ်ဳိးသၼီးေပါင္းမ်ားစြာပင္ ဘုရားရွင္လက္ထက္ေတာ္က ရွိခဲ့ပါသည္၊၊
သီရိလကၤာႏုိင္ငံႏွင့္ အၿခားေထရာ၀ါဒဗုဒၶဘာသာႏုိင္ငံမ်ားတြင္ ယေန႔တုိင္ “ဘိကၡဳနီသာသနာ”တည္ရွိေနပါေသး သည္၊၊ ၿမန္မာႏုိင္ငံတြင္မူ ဘိကၡဳနီသာသနာ ကြယ္ေပ်ာက္ခဲ့ၿပီး၊ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားသည္ သာသနာေတာ္တြင္ “သီလရွင္” အမည္ၿဖင့္သာ က်န္ရွိေနပါေတာ့သည္၊၊ မည္သို႔ဆုိေစ အမည္နာမ သည္ အေရးၾကီးလွသည္ မဟုတ္ပါ၊ အက်င့္ သိကၡာမ်ားကို က်င့္သုံးမႈသည္သာ ပဓာနၿဖစ္ပါသည္၊၊
ၿမတ္စြာဘုရားရွင္လက္ထက္ေတာ္က အမ်ဳိးသားမ်ားသည္ အမ်ဳိးသၼီးရဟန္း ဘိကၡဳနီမ်ားကို အထင္ေသးၾကပါသည္၊ ထုိ႔ေၾကာင့္ ၿမတ္စြာဘုရားရွင္မွ ရဟႏၱာၿဖစ္ၿပီးေသာ “မဟာပဇာပတိ ေဂါတမီဘိကၡဳနီ” အား ရဟန္းအမ်ဳိးသၼီးမ်ားကို အထင္ေသးၾကသည့္သူမ်ားအတြက္ တန္ခုိးအမ်ဳိးမ်ဳိးကို ၿပေစပါသည္၊၊ ‘ေဂါတမီ ဘိကၡဳနီ’သည္ ေကာင္းကင္သုိ႔စ်ာန္ အဘိညာဥ္ၿဖင့္တက္၍ ေရ-မီး-အစုံအစုံ တန္ခုိးအမ်ဳိးမ်ဳိး ကို ဖန္ဆင္းၿပပါသည္၊၊ ထုိအခါၾကမွသာ အမ်ဳိးသားမ်ားသည္ အမ်ဳိးသၼီးရဟန္းမ်ားကို ရွိခုိး၊ ဦးခ်ရုိေသ လာခဲ့ၾကပါသည္၊၊
တင္ၿပခဲ့ၿပီး အထက္ပါ သာဓက၊ ယုတၱိ၊ သဘာ၀မ်ားကိုေထာက္ဆ၍ ေလ့လာသုံးသပ္လ်င္ ဗုဒၶဘာသာသည္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားကို အေလးထားဆက္ဆံေသာ ဘာသာတစ္ခုၿဖစ္ေၾကာင္း ထင္ရွားပါသည္၊၊ ထုိ႔အၿပင္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ား အတြက္ အခြင့္အေရး၊ အဆင့္၊ ေနရာအေကာင္းဆုံးေပးေသာ ဘာသာတစ္ ခုၿဖစ္သည္မွာလည္း လက္ေတြ႔ပင္ ၿဖစ္ပါသည္၊၊ မိမိရသည္အခြင့္အေရးကို အေကာင္းဆုံးအသုံးခ်ရန္ သည္ကား အမ်ဳိးသၼီးမ်ား၏တာ၀န္သာ ၿဖစ္ပါသည္၊၊
ယေန႔ေခတ္အခါတြင္မူ အမ်ဳိးသၼီး၊ အမ်ဳိးသားခြဲၿခားမႈသည္ မရွိသေလာက္ပေပ်ာက္ခဲ့ၿပီ ၿဖစ္ပါသည္၊၊ ႏုိင္ငံအမ်ားတြင္ အမ်ဳိးသၼီးေခါင္းေဆာင္မ်ားေပၚထြက္လ်က္ရွိၿပီး၊ ပညာေရးနယ္ပယ္၊ စီးပြားေရးနယ္ပယ္၊ လူမႈေရးနယ္ပယ္၊ က်န္းမာေရးနယ္ပယ္၊ ႏုိင္ငံေရးနယ္ပယ္အသီးသီးတြင္ အမ်ဳိးသၼီးမ်ားသည္ အမ်ဳိးသားနည္းတူ စြမ္းရည္ၿပၾကလ်က္၊ အခြင့္အေရးတန္းတူရရွိေနၾကၿပီ ၿဖစ္ပါသည္၊၊ အမ်ဳိးသၼီး မ်ားအေနၿဖင့္ သည့္ထက္ပို၍တုိးတက္ေအာင္ ၾကဳိးစားႏုိင္ၾကမည္ဆုိလ်င္ ပို၍ဘ၀မ်က္ႏွာပန္းလွ ၾကမည္ ၿဖစ္ပါသည္၊၊
အရွင္တင္ၿပခဲ့ေသာ ဗုဒၶဘာသာအတြင္း အမ်ဳိးသၼီးမ်ားအတြက္ ေနရာေပးမႈစာတမ္း အတုိင္းအတာ တစ္ခုအထိ ၿပည့္စုံၿပီၿဖစ္ပါသည္၊၊ ရခဲလွသည့္လူ႔ဘ၀တြင္ အမ်ဳိးသား၊ အမ်ဳိးသၼီးမေရြး ကိုယ္တုိင္ၾကဳိး စားမႈၿမင့္ ၿပီးၿပည့္စုံသည့္ ဘ၀အဆင့္အတန္းကို ရရွိႏုိင္ၾကပါေစေၾကာင္း အာသီသၿပဳလ်က္ စာတမ္းကို အဆုံးသတ္အပ္ပါသည္၊၊
အရွင္ေက၀လ (အလင္းစက္)
(www.ko-thitsar.blogspot.com)
မကုဋာရာမ-ၿမန္မာေက်ာင္းတုိက္၊
ကိုလမ္ဘိုၿမဳိ့၊ သီရိလကၤာႏုိင္ငံ၊၊
{က်မ္းကုိး/ ဓီတုသုတ္၊ ေကာသလသံယုတ္၊၊ နႏၵနီသုတ္၊ သံယုတၱနိကာယ္၊၊ မဟာ၀စၧေဂါတၱသုတ္၊ မဇၥ်ိမနိကာယ္၊၊ စိတၱပရိယာဒါယ၀ဂ္၊ အဂၤုတၱရနိကာယ္၊၊ အိတၳိဗႏၶနသုတ္၊ ပုရိသဗႏၶနသုတ္၊ အဂုၤတၱရ နိကာယ္၊ သၿဗဟၼကသုတ္၊ အဂၤုတၱရနိကာယ္၊၊ ဒုတိယ ေလာက၀ိဇယသုတ္၊ အဂၤုတၱရနိကာယ္၊၊ အာေ၀နိကဒုကၡသုတ္၊ သံယုတၱနိကာယ္ႏွင့္၊ အမ်ဳိးသမီးဆုိင္ရာ ေဆာင္းပါးမ်ားစြာကို ကုိးကားလ်က္ ဤစာတမ္းကို ေရးသားပါသည္၊၊ အခ်က္အလက္မ်ားကို တင္ၿပရာတြင္ ဆဌသဂၤါယာနာမူႏွင့္၊ PTSမူမွာ ကြဲလြဲခ်က္မ်ားရွိပါသည္၊၊}
